Puglia Alberobello

Matera

Matera, een stad met een rijke prehistorische geschiedenis, dateert van meer dan 9000 jaar geleden.  De inwoners woonden in de sassi, woningen die uit de rotsen zijn uitgehouwen of erop gestapeld. Door de eeuwen heen ontwikkelde zich een grottenstad met meer dan 20.000 bewoners. Deze grotwoningen, bekend als de Sassi de Matera, bevinden zich in twee wijken: Sasso Caveoso en Sasso Barisano.

De stad ligt net over de grens van Puglia, in het dal van de rivier Gravina di Matera, op ongeveer 46 kilometer van de Ionische Zee. Matera is de hoofdstad van de gelijknamige provincie in de regio Basilicata. Sinds 1993 staan de prehistorische grotwoningen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Matera bestaat uit twee delen: de Sassi nabij de kloof en de moderne stad op de vlakte. Begin juli wordt jaarlijks het feest van Madonna Della Bruna op traditionele wijze gevierd met een processie waarin een beeld van deze heilige door de stad wordt gedragen.  Een praalwagen vervoert het beeld, die na terugplaatsing in de kerk door de menigte wordt vernield. De mensen nemen stukken van de wagen mee, in de overtuiging dat dit hen voorspoed zal brengen. 

Vanwege het bijzondere uiterlijk van Matera, zijn er al behoorlijk wat films opgenomen. Bekend zijn Wonder-Woman, Ben-Hur en de James Bond “No Time to Die”.

We gaan eerst ontbijten. Oeps we zijn wat aan de vroege kant oké gaan we even stukje het dorp in.

Het is nu nog stil dus paar kiekjes genomen. 

Na het ontbijt vertrekken we naar Matera. Kijk daar zie je de buizen van de waterleiding boven het land liggen, leuk om even vast te leggen. Verder niet veel nieuws te zien onderweg. Bij Matera aangekomen was het weer even zoeken hoe we op de plek konden komen waar onze gids stond te wachten Zo hebben we in ieder geval al weer aardig wat van de moderne stad gezien. Dan stappen we uit en na de toiletstop gaan we op weg naar het oude centrum.

Piazza Vittorio Veneto

Voorheen Piazza Del Plebiscito genoemd, stond het plein ook bekend als de ‘Piazza della Fontana’ vanwege de imposante ‘Fontana Ferdinandea’. Deze monumentale fontein, gebouwd in 1832, diende om water te verzamelen van de heuvel boven het kasteel ‘De Montigny’, dat nu een paar honderd meter verderop ligt, bij de gemeentevilla.

Het plein kreeg zijn huidige vorm na een restauratie in 1993.  Tijdens deze restauratie werd het gedenkteken voor de omgekomen Benedetto d’Amore (1926) verplaatst en de weg die het plein doorkruiste verwijderd. Hierdoor kwam de ‘midden-achtergrond’, de oude verdieping van de stad, aan het licht. Deze is gedeeltelijk te bezichtigen via een ijzeren trap.

Onder het gehele plein liggen hypogeïsche gebouwen, verspreid over meer dan 5000 m² onder het klooster van de Annunziata. De fundering van het klooster bevat zelfs een toren die waarschijnlijk deel uitmaakte van de verdedigingsmuur van het Tramontano-kasteel.  Deze ondergrondse stad bestaat uit sneeuwruimenrs, tanks, winkels, magazijnen en woningen.

Binnen deze oude ondergrondse stad bevindt zich een opmerkelijke structuur:

De 'palombaro'

een enorme stortbak van meer dan 15 m hoog met een capaciteit van 5000 m² aan water.

Regen is uiterst belangrijk in de geschiedenis van Matera. Mensen hadden privéreservoirs in hun huizen waarin kostbaar regenwater werd opgevangen, voor niet-drinkdoeleinden. De gemeente voorzag in drinkwater via waterfonteinen en 5 enorme openbare reservoirs. Tegenwoordig  wordt dit uitsluitend gebruikt als tentoonstellingsruimte.  Deze stortbak, voldeed aan de waterbehoefte van het deel van de stad dat zich op het 'vlakte' heeft ontwikkeld.

Belangrijk, er is geen bronwater in Matera, maar elke druppel regen werd opgevangen in het gearmeerde systeem van tanks en grachten die de Sassi doorboren.

Natuurlijk is er ook een kerk in deze woonbebouwing: de Kerk van de Heilige Geest, een oude plaats van aanbidding uit de 9e eeuw, waarvan de overblijfselen te bezoeken zijn: 

Via de hypogeïsche kerk van Santo Spirito heb je rechtstreeks toegang tot Sasso Barisano via de smalle trap naar de Via Fiorentini. Je vindt hier ook;

De Provinciale Bibliotheek 'Tommaso Stigliani' 

Dit is 1 van de belangrijkste in het Zuiden met het risico te worden gesloten. Het telt zo'n 400.000 volumes; veel tijdschriften, 30.000 zeldzame en boeken uit de 17e t/m de 19e eeuw, 95 incunabelen en 40 perkamenten.

Het sluiten van een bibliotheek, groot of klein, is een verlies voor de gemeenschap, die diepe scheuren in het sociale leven kan veroorzaken. De bibliotheken zijn een must-see, een onschatbaar erfgoed. 

Palazzo del Governo

Is min of meer gelegen in het centrum van het moderne deel van de stad, op Piazza Vittorio Veneto.

Het Palazzo is ook wel bekend als het Palazzo della Prefettura, eigenlijk het Convento di San Domenico, ten tijde van de bouw, in 1230.

De barokke kerk van Mater Domini,

gebouwd rond 1670 door de commandant van de Ridders van Malta, staat naast de klokkentoren van de rotskerk van Santo Spirito, uitgegraven in de ondergrondse ruimtes eronder.  Een reliëf van een Madonna en Kind die een lelie aan een bezoeker presenteren, afkomstig van de verwoeste gevel van de kerk van Santo Spirito, siert de gevel van de Mater Domini-kerk.  Naast de gevel bevindt zich de elegante loggia van de klokkentoren van de rotskerk beneden, bereikbaar via een sierlijke buitentrap. De klokkentoren is versierd met een ashlarband met diamanten en toont de wapenschilden van de Ridders van Malta en Commandant Zurla. Een Maltees kruis prijkt bovenop zowel de gevel van de kerk als de klokkentoren.

Hoewel de Sassi de belangrijkste trekpleister van Matera zijn, komen bezoekers er onvermijdelijk langs Piazza Vittorio Veneto. Dit levendige plein, omzoomd met cafés, winkels, het stadhuis en bioscopen, biedt gemakkelijke toegang tot een van de twee Sassi en de hoofdstraten van de moderne stad. Het is vooral ’s avonds een bruisende plek, wanneer de lokale bevolking hun dagelijkse passeggiata of avondwandeling maakt.

Levensboom

Eigenlijk behoeft dit geen toelichting Geweldig ook hier troffen we hem weer aan

The circle of life;

WE ARE ONE

WE ARE THE WHOLE

Na wat uitleg lopen we onder de bogen door en komen bij een lage muur en dan..... Hier werd ik even stil wat was dat indrukwekkend. De eerste blik op sasso Barisano vanaf het uitzichtpunt op het Piazza Vittorio Veneto. Ik zie hoge hellingen vol kalkstenen huizen. Ze zijn zonder enige open ruimte op elkaar geplakt lijkt het.Dit moet je gewoon zien! Aan een muur in de bogenmuur hingen enorm veel pamfletten dacht dat zal wel iets bijzonders zijn maar eenmaal thuis diverse ervan ingetikt op het net maar het lijken allen toch gewoon restaurantjes o.i.d. te zijn misschien wel eens gehuisvest hier beneden wie weet kom ik daar nog achter dan vul ik het aan. Aan de stadszijde van de gevel is een plaquette van UNESCO bevestigd.

Als we het plein verlaten komen we nog langs 2 bronsen beelden geschonken door de Lions Club aan de stad

De denker (1982)

Een kleine bronzen man, stil en verdrietig, zit na te denken. Christus vraagt: ‘Waar wacht hij op?’ Ik antwoord: ‘Hij herdenkt de stad en haar plattelandswortels.’ Christus zegt: ‘Het harde leven dat je al eerder noemde.’ Ik bevestig: ‘Ja, en mijn vader voegde eraan toe dat hij zich de dagloners herinnert die vroeg in zijn dorp wachtten tot de heren op paarden verschenen om hen te kiezen voor veldwerk.’ Christus merkt op: ‘Wat een existentiële druk en sociale spitsloop!’ Ik voeg toe: ‘Mijn vader vertelde vaak over de vernedering: wie de heren niet begroette, bijvoorbeeld door zijn hoed te lichten of te buigen, werd niet voor werk gekozen.’

De oude man

In de Piazzetta della Cittadinanza Attiva staat een standbeeld van een oudere man die een grote keukenpot maakt, gemaakt door Nicola Morelli.  We vonden geen verhaal erbij. 

Ook zagen we een traditionele Italiaanse waterpomp en kleurrijke etalages met mooie dingen, maar we hebben niets gekocht.

Slenteren door steegjes

De enige manier om de sassi goed te verkennen is lopend. Onder het lopen zie je vele bijzondere details op huizen en mooie doorkijkjes. Zo komen we bij het 2e uitzichtpunt

Dan komen we bij het hoogste uitzichtpunt bij de kerk op de stenen van Matera.

Hier heb je een totaal overzicht. Een gatenkaas, een bijenkorf met hier en daar een hoge kerktoren. Slechts een smal pad scheidt de uit kalksteen gehakte grotwoningen van de diepte van het ravijn.

Bijzonder feit is dat een groot deel van de woningen tot de jaren 50 van de vorige eeuw nog bewoond werden. Volgens sommige bronnen, woonden er toen nog ongeveer 15.000 mensen in de sassi. 

Sassi heeft 155 grotwerken elk met een oppervlakte van enkele m² groot.

In 1952 besloot de Italiaanse regering het wonen in de Sassi te verbieden, er heerste een enorme armoede en achteruitgang in de wijk. Er was geen stromend water, geen elektriciteit, geen riool en geen andere moderne voorzieningen die voor de rest Italië al normaal waren. De kindersterfte was extreem hoog, er waren zelfs ziekten als malaria. Sindsdien zijn de Sassi een populaire toeristische trekpleister.

De kerk op de stenen van Matera

De kathedraal met zijn Apulische Romaanse stijl die nog duidelijk zichtbaar is, is gewijd aan Onze Lieve Vrouw van Bruna en St. Eustace, patroonheiligen van Matera. Gelegen in het historische centrum van de stad.

Er zijn 2 andere ingangen aan de zijkanten - de vierkante deur met een bas-reliëf van Abraham, en de andere, de leeuwendeur met 2 in steen gesneden leeuwen. Het interieur heeft de vorm van een Latijns kruis en heeft een oude kerststal die dateert uit de jaren 1500, geïnspireerd door de grotten in het Sassi di Matera-gebied, het Laatste Oordeel geschilderd door Rinaldo da Taranto, de Renaissance-kapel van de Annunziata en het 13e-eeuwse fresco van Onze-Lieve-Vrouw van Bruna.

Het is prachtig van binnen met eeuwenoude fresco's en ook een prachtig vals plafond van beschilderde houten planken die “De Christus die de toekomst van de Kerk aan San Pietro toevertrouwt”, “Madonna del Confalone” en “Bekering van Sint-Paulus” vertegenwoordigen. Het originele plafond werd in de 18e eeuw verborgen.

Van hieruit, gaan we heel rustig aan weer naar beneden met uiteraard weer schitterende uitzichten. Het is wel opletten geblazen met het lopen want het zijn geen geplaveide paden zoals je ziet. We komen ook hier weer mooie details tegen en ook een stukje van de kruisgang van Jezus. Ik zag dat kruis staan op die rots dus heb hem er maar bijgeplakt wil niet zeggen dat de kruisgang ook daar naar toe leidt natuurlijk.

We stoppen even bij het punt waar of we het pad kunnen zien dat je de mogelijkheid geeft te hiken naar de top. He t is ondanks de stevige klim enorm genieten zoals je ziet. Ja ook moderne kunst heb ik nog kunnen spotten.

Net voor we het centrum inliepen kwamen we onderstaande kerk nog tegen nou dan maar even binnen kijken.

De kerk van het Santa Chiara-klooster

werd tussen 1700 en 1707 gebouwd door monseigneur De Los Ryos en verleend aan de broederschap van de gezegende zielen van het vagevuur die het gebruik ervan deelden met de arme Clares totdat ze een tweede sacristie bouwden. Toen de orde in 1714 werd afgekloosterd, verhuisden de monniken naar de kerk van Sant'Eligio. Op de fijn gesneden houten deuren van de kerk staat het wapen van de Spaanse aartsbisschop, en aan weerszijden de beelden van St. Anne en St. Joachim. Het interieur van het enkele schip bevat 18e-eeuwse werken, toe te schrijven aan de school van Sebastiano Conca. Er zijn ook prachtige houten altaren in barokstijl, die door de monniken zijn uitgehouwen en verguld. Boven het hoofdaltaar staat het schilderij van de Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkrans tussen de heiligen Franciscus van Assisi en Clare, en aan de zijkanten zijn er panelen met een afbeelding van St. Agnes van Assisi, St. Clare's zus, en St. Roos van Viterbo. Aan de rechtermuur van het koor staat een canvas van de Maagd Maria met zielen in het vagevuur, gedateerd 1602, met het portret en embleem van de beschermheer. Ten slotte is er een schilderij van de Onbevlekte Ontvangenis aan de rechtermuur.

Als eerste gaan we nu even op zoek naar een plekje om wat vocht tot ons te nemen. Want Niemand had zich eigenlijk gerealiseerd dat het een beste klim was van een paar uur. En dat het zonnetje ons ook nog eens vergezelde was meegenomen maar een flesje water voor onderweg had een heel goed idee geweest (het was de 1ste x dat de chauffeur deze reis deed en dus geen tip denk aan vocht helaas. Dan hebben we nog even tijd dus gaan we op zoek naar het tentje waar het originele brood te koop was. Dankzij de kok was het goed terug te vinden. We hebben genoten van een broodje ham en mozzarella Ja natuurlijk de echte uit deze streek. Ik ben niet zo'n fan van mozzarella maar deze was heel lekker. Ja dan moeten we natuurlijk nog wel even een ijsje gaan scoren. En dan is het tijd en gaan we weer naar de bus.

Het was een indrukwekkende dag. Op weg naar ons hotel. Ook buiten het centrum aan de rand van de stad zien we vanuit de bus nog diverse nederzettingen.

De trullo-kerk Sant’Antonio, of Parrocchia Sant’Antonio da Padova,

is een van de meest bijzondere gebouwen in Alberello.  Net als de huisjes heeft de kerk kegelvormige daken.  Gebouwd in 1926, heeft de kerk een Grieks kruis als plattegrond en een sprookjesachtige buitenkant.

Dit is de enige trullo-kerk ter wereld. Don Antonio Lippolis liet de kerk in slechts 14 maanden bouwen om de verspreiding van het protestantisme tegen te gaan. Ingenieur Signorile Bianchi en meester De Leonardis ontwierpen de kerk. Op 13 juni 1927 opende de kerk haar deuren voor het publiek.

De kerk, gewijd aan Sint-Antonius, de patroonheilige van Padua, combineert de gemoderniseerde trullo-stijl met Romaans-Pugliese kerkarchitectuur.  Ronde boogramen en een roosvenster sieren de gevel. Vier koepels omringen een grotere centrale koepel, allemaal bekroond door de kenmerkende kegelvormige trulli-daken.  Andere bouwwerken in het complex hebben ook trulli-daken. Binnen zijn de muren witgekalkt en het decor eenvoudig, met een 20e-eeuws fresco en een kruisbeeld boven het hoofdaltaar als enige kleuraccenten. Het fresco is ondertekend door kunstenaar Adolfo Rollo.

Prachtig en uniek, deze ongelooflijke kerk is een absolute must-see. Toch wel bijzonder als je je bedenkt dat je daar gewoon boven slaapt. We liepen direct vanuit de bus op de parkeerplaats naar de kerk om even binnen te lijken.

En ja ook vanavond aten we in het restaurantje waar of we gister waren. Ook maar even het wat zal het zijn parochiehuis? op de foto gezet. In het restaurant stond deze mini van jawel de Trulli-kerk.

Morgenochtend hebben we eerst vrije tijd in Alberobello en dan gaan weer verder 

Alberobello